MARDİN İLİ
Çok eski bir yerleşim alanında yer alan Mardin ili batıda
Şanlıurfa, kuzeyde Diyarbakır ve Batman, doğuda Şırnak illeri, güneyde ise
Suriye’yle çevrilidir. Yüzölçümü 8.594 km2 olan il topraklarının
büyük bölümü mardin-Midyat Eşiği’nin üstünde yer alır. Ortalama yükseklik
güneye doğru gidildikçe azalır. Mardin gerek doğal bitki örtüsü gerek sulak
alanlar bakımından yoksul bir ildir. (http://www.mardin.gov.tr/turkce/cografya/cografya.asp)
Milattan önce 4500 yıllarından itibaren insan
yerleşimlerinin kurulduğu Mardin yöresi, Subariler, Hurriler, Sümerler,
Akadlar, Mitanniler, Hititler, Asurlar, İskitler, Babilliler, Persler,
Makedonyalılar, Ermeniler, Romalılar, Sasaniler, Bizanslılar, Araplar,
Selçuklular, Artuklular, Karakoyunlular, Akkoyunlular ve Osmanlılara yurtluk
etmiştir. Günümüzde de yörede yaşamakta olan Süryanilerin, Hıristiyanlığı en
erken kabul eden topluluk oldukları bilinmektedir. (http://www.mardin.gov.tr/turkce/tarihi/tarihi.asp)
İl ekonomisindeki en önemli etkinlikler tarım ve
hayvancılıktır. Başlıca ürünler buğday, üzüm, arpa, mercimek, pamuk, karpuz ve
nohuttur. Habur sınır kapısında Irak’la bağlantıyı sağlayan E-90 Karayolu ilin
güney kesiminden, Suriye’yle bağlantıyı sağlayan Bağdat Demiryolu da
Nusaybin’den geçer. Bu nedenlerle ilde taşımacılık gelişmiştir. Ayrıca tarıma
dayalı sanayi kuruluşları vardır. Mardin Serbest Bölgesi 1995’te açılmıştır. (http://www.mardin.gov.tr/turkce/ekonomi/ekonomigunumuzdemardinsanayii.asp)
MARDİN KENTİ
İl
merkezi Mardin kenti Roma kaynaklarında Maride olarak anılır. Persler kente
Marde, Bizanslılar Mardia, Süryaniler Merdo ya da Merdi, Araplar da Maridin
adını verdiler. Birçok kaynakta ise kentin adı “kaleler” anlamına gelen
Merdin olarak geçer,
Diyarbakır-Nusaybin yolu kenarında bir şerit biçiminde uzanan eski kentin
kuzeyindeki tepede Mardin Kalesi yer alır. Kalenin eteklerinden güneye doğru
eğimli bir arazide kurulmuş olan kentin ara sokakları merdivenler ile dar
geçitlerden, abbaralardan oluşur. Kentteki eski evlerin çoğu kesme taştan
yapılmış ve düz damlıdır. Kentin yeni kesimini oluşturan Yenişehir, eski
Mardin’in güneybatısında yer alır. (http://www.mardin.gov.tr/turkce/tarihi/tarihcetarihtealdigiisimler.asp)
Mardin kenti tarihsel yapılar bakımından çok zengindir. Mardin
Kalesi, Mardin Ulucamisi, Kasımiye, Zinciriye ve Hatuniye medreseleri, Şehidiye
ve Latifiye camileri, Emineddin ve Necmeddin külliyeleri, Süryanilere ait Mar
Behnam (Kırklar), Mor Petrus, Mor Pavlus ve Mor Şimuni kiliseleri ile kent
yakınındaki Deyrülzafaran Manastırı bunlardan başlıcalarıdır. Kentte farklı
nitelikte 350’den fazla yapı koruma altındadır. Eski Süryani Katolik Patrikliği
ile bitişiğindeki Meryemana Kilisesi günümüzde Mardin Müzesi olarak
kullanılmaktadır. Nüfus (2000) il, 705.098; kent, 65.072.
Kaynakça:
|
